Tactiek

Wat verstaan we onder tactiek?

Tactiek zou je kunnen omschrijven als de manier waarop je in een spel of een wedstrijd te werk gaat om de overwinning te behalen. Wanneer we het hebben over tactiek, dan hebben we het vooral over keuzes maken.

Op basis waarvan maakt de spelers zijn keuzes eigenlijk? Voordat een speler een shuttle terugslaat, is er al het een en ander gebeurd dat de uiteindelijke uitvoering van die slag mede heeft bepaald. Het eerste dat de speler moet doen is WAARNEMEN. Het waarnemen van de aankomende shuttle, de positie van de tegenspeler e.d. zijn zaken die al worden geregistreerd, voordat de uiteindelijke slag plaatsvindt. Na het waarnemen komt de speler in de fase waarin hij moet BESLISSEN. Dat beslissen gebeurt op basis van de aanwezige tactische kennis (ervaring) en de technische mogelijkheden (beheers ik de backhand wel?), maar ook op basis van de bedoeling die de speler heeft met de bal (wil ik hem diep of ondiep spelen?).

In deze beslissingsfase zit dus de tactische (keuze) component. Nadat de beslissing voor een slag is genomen komt de speler in de fase van het UITVOEREN. Anders gezegd, de slag wordt uitgevoerd. Tot slot wordt de actie geëvalueerd. Of anders gezegd er wordt TERUGGEKOPPELD m.b.t. het resultaat en het gevoel van de slag, zodat een volgende poging er zijn voordeel mee kan doen.

In schema ziet dat er als volgt uit.

WAARNEMEN –> BESLISSEN –> UITVOEREN –> TERUGKOPPELEN –> WAARNEMEN

Het beslissen is de fase waarin de tactisch component van het spel plaatsvindt en die van grote invloed is op het uiteindelijke verloop van de wedstrijd.

Vaak wordt er veel geoefend op het verbeteren van de handeling (slagactie/voetenwerk). De oorzaak van veel fouten zit echter op beslissingsniveau (een smash spelen op een bal die al te laag is) of waarnemingsniveau (niet zien dat de tegenspeler diep staat en een drop een betere optie zou zijn). Het bewust aandacht geven als docent op deze terreinen kan leiden tot snelle verbeteringen in het spelen van spelletjes. Voorbeeld: speler 1 slaat een …………

Tactiek of techniekles?
Indien je tactiek wilt ontwikkelen zul je dus in ieder geval met (half) open spelsituaties moeten werken. Er moet immers iets te kiezen zijn. Het oefenen van een bepaalde slagtechniek, of zelfs een wisselend slagenpatroon dat vastligt, is een gesloten vorm. Daarmee kun je prima iets technisch oefenen, maar het draagt niet bij aan het ontwikkelen van enig tactisch inzicht. Het leren kiezen uit tenminste twee opties is een vereiste om dat tactisch inzicht wel te ontwikkelen.

Voorbeeld van een techniek oefening: de leerlingen spelen na een ………

Voorbeeld van een tactiek (half) open oefening: de ene leerling moet alles diep achter in het veld slaan. De andere leerling heeft de keuze tussen links en rechts spreiden.

Tactische basisprincipes
Waarop kun jij je als docent nu richten als je tactiek wilt verbeteren en, waarop richt jij je het eerst? We maken daarbij gebruik van de indeling van de vier tactische basisprincipes.

We onderscheiden:
1. de opstelling
2. de balbaan
3. de bewegingen
4. het gedrag

Een korte toelichting op deze vier punten en een voorbeeld ter verduidelijking.

1. de opstelling

2. de shuttlebaan
Deze keuzes hebben vooral te maken met de vertrekkende bal, maar worden uiteraard mede bepaald door de aankomende bal. Voorbeeld: sla ik de bal diep of sla ik hem kort in het veld?

3. de bewegingen
De bewegingen die een speler maakt zijn eveneens een tactisch mogelijkheid. Naast bewegingen met de arm hoort het bewegen met de benen over de baan hier ook bij. Zowel de schijnbeweging (ik laat iets anders zien dan ik ga doen), als het camoufleren (ik laat niet zien wat ik ga doen) worden binnen tennis veel gebruikt. Binnen de lessen op school zal het slechts beperkt aan de orde kunnen komen, omdat het aardig wat controle over de slagen en overzicht over het spel vraagt. Toch zullen betere leerlingen van onderstaande voorbeelden gebruik gaan / kunnen maken. Voorbeeld: ik doe alsof ik de bal hard ga slaan, maar ik speel een dropshot.

4. het gedrag
Het gedrag (o.a. mentaliteit) van een speler bepaalt mede je keuzes. Dit is voor het onderwijs het minst ter zake doende onderdeel. Voorbeeld: een speler die vermoeid oogt, zul je proberen een lange rally aan te bieden.

Waar beginnen we mee?
De eerste tactisch informatie die de leerlingen krijgen heeft meestal betrekking op de opstelling. Waar moet ik gaan staan op de baan? De balbaan is de volgende pijler waar de leraar zich vaak op richt. Waar moet de bal heen geplaatst worden? Hoe hard moet dat gebeuren? Kortom allerlei zaken die te maken hebben met het slaan van de bal. De tactische mogelijkheden van bewegingen komen vaak alleen aan bod als de leerlingen vaardiger worden, maar behoort ook tot de “lichamelijke kant” van tactiek onderricht. De laatste pijler, het gedrag als tactisch component, zullen we in het onderwijs vaak niet verder komen dan het eerlijk spelen. Het maken van mentale keuzes t.o.v. een tegenspeler is nog niet (expliciet ) aan de orde.

Onderscheid in spelsoorten
Hieronder vind je enkele voor het onderwijs bruikbare tactische zaken. We maken in de tactiek een onderscheid in twee spelsoorten, omdat de verschillen tussen enkelspeltactiek en dubbelspeltactiek aanzienlijk zijn. Om de structuur van het begrip tactiek verder te vergroten, wordt er ook een onderverdeling gemaakt van tactische keuzes binnen het eigen speelveld en tactische keuzes van de shuttle naar het andere speelveld toe.

Enkelspeltactiek (basis)

Tactiek binnen het eigen speelveld:

• keer na iedere slag zo snel mogelijk terug naar de uitgangspositie (de basis) terug
• probeer de tegenstander de fout te laten maken, want dat levert meer punten op dan zelf willen scoren
• lok een zwakke return uit zodat je de bal daarna af kunt maken.

Tactiek van de shuttle naar het andere speelveld:
• haal de tegenstander weg uit de basis (de centrale plaats in het veld), zodat hij het hele veld niet meer kan belopen
• probeer de bal te slaan waar de tegenstander niet staat, m.a.w. probeer te spreiden
• zoek de zwakke kant van de tegenstander op bijv. door op de backhand kant te spelen
• probeer een zwakke return af te dwingen, zodat er vervolgens aangevallen dan wel gescoord kan worden.

Direct aan de slag